Je hebt het vast wel eens opgemerkt tijdens een wandeling door de stad: twee koffiezaken, drogisterijen, zelfs kledingwinkels die praktisch naast elkaar liggen. Op het eerste gezicht lijkt dit totaal onlogisch. Want, zou een zaak niet rendabeler zijn zonder directe concurrentie om de hoek?
Dit lijkt op het eerste gezicht inderdaad tegenstrijdig. In een wereld die gedreven wordt door competitie, zou je verwachten dat afstand van de concurrentie voordelig zou zijn. Maar de realiteit is niet zo zwart-wit als het lijkt. Achter deze ogenschijnlijk vreemde zakelijke beslissingen schuilt een diep psychologisch inzicht.
Concurrerende hotdog verkopers in een park
Neem bijvoorbeeld twee hotdogverkopers, Verkoper X en Verkoper Y, in een groot stadspark. De eerste dag besluiten ze hun kraampjes op tegenovergestelde uiteinden van het park te plaatsen. Zo krijgen ze ongeveer ieder de helft van de bezoekers.
Echter, verkoper Y ziet een kans en verplaatst de volgende dag zijn kraam dichter naar het centrum van het park. Hierdoor trekt hij nu een groter deel van de bezoekers – laten we zeggen 65%, waardoor Verkoper X met slechts 35% achterblijft.
In reactie hierop besluit ook Verkoper X zijn kraam dichter naar het midden te verplaatsen. Uiteindelijk staan beide kramen centraal en trekken ze weer evenveel klanten. Dit evenwicht, waarbij geen van beide een voordeel heeft door alleen zijn eigen positie te veranderen, is wat we in de Speltheorie (Game Theory) het Nash-equilibrium noemen.
Het Nash equilibrium
De situatie zoals met de hotdog verkopers staat in de Game Theory als het Nash-evenwicht (Nash-equilibrium) bekend, vernoemd naar de wiskundige John Nash. Een Nash-evenwicht is een situatie waarin niemand profiteert van een verandering in hun eigen strategie. Alle spelers moeten samen veranderen. Dit geldt niet alleen voor dit voorbeeld met hotdog verkopers. Het is de reden waarom winkels, restaurants en benzinestations vaak naast hun concurrenten opzetten.
Dus, het lijkt misschien vreemd, maar een winkel direct naast een concurrent openen kan een slimme zet zijn. De volgende keer dat je twee concurrerende winkels naast elkaar ziet, onthoud dan dat het geen toeval is.
