Hoe zou je beslissen als je keuzes directe gevolgen hadden voor iemand anders? Welkom in de wereld van de speltheorie. Een intrigerend stukje wiskunde dat ons gedrag probeert te doorgronden. Maar wat is het nu eigenlijk?
Elke dag maken we keuzes, groot en klein. De speltheorie probeert deze keuzes en hun gevolgen te begrijpen. Simpel gezegd: het is een manier om strategische interacties tussen individuen te modelleren.
Een voorbeeld: Het dilemma van de gevangenen
Stel je voor dat twee criminelen, Alice en Bob, worden gearresteerd en apart van elkaar verhoord. Ze kunnen kiezen om samen te werken door te zwijgen, of elkaar te verraden voor een lichtere straf. Je krijgt de volgende mogelijkheden:
- Als beide zwijgen, ze krijgen elk 1 jaar cel.
- Als één spreekt en de ander zwijgt, krijgt de verrader geen straf en de zwijgende partij krijgt 3 jaar cel.
- Als beide spreken, krijgen ze elk 2 jaar cel.
Het Nash-evenwicht
Wat is het beste om te doen? Als Alice en Bob beiden rationeel en zelfzuchtig zijn, komen ze in het Nash-evenwicht terecht waarin ze elkaar verraden. Ze zouden elk 2 jaar gevangenisstraf krijgen. Dit komt omdat het verraden van de ander de ‘veiligste’ strategie is, ongeacht wat de ander doet.
Het interessante is dat als ze zouden samenwerken en zwijgen, ze in totaal minder tijd in de gevangenis zouden doorbrengen. Dit laat de complexiteit en soms de irrationaliteit van menselijk gedrag zien binnen het kader van speltheorie.
Waarom is de speltheorie relevant?
Speltheorie is niet alleen een academisch concept; het heeft diepgaande toepassingen in de echte wereld die impact hebben op zowel individuen als grote groepen.
In de zakenwereld wordt speltheorie bijvoorbeeld gebruikt om optimale prijsstelling te bepalen in een concurrerende markt. Politici gebruiken het om coalities te vormen en strategische partnerschappen aan te gaan. Zelfs in ons dagelijks leven, bij het kiezen van een restaurant met vrienden of familie, komen elementen van speltheorie om de hoek kijken.
Reageren op dit artikel?
Leuk! Reageer op de Linkedin post van dit artikel
Meer over het nash-evenwicht
Waarom vestigen concurrenten zich vaak naast elkaar?
